| Teorijska razjašnjenja | |
“Rod” kao analitička i politička kategorija
Jelisaveta Blagojević
Teorijske rasprave o pitanju pola i roda, odnosno polne razlike, imaju direktne i značajne praktične i političke implikacije.
Pretpostavke o razlici između polova za sobom povlače i različite načine osposobljavanja pripadnika jednog, odnosno drugog pola za mišljenje i političko delovanje. Na osnovu polne razlike shvaćene kao biološke razlike koja se ustanovljuje pukom činjenicom da neko poseduje primarne i/ili sekundarne polne odlike, izvode se složeni identitet muškarca/žene, identitet za koji se pretpostavlja da važi univerzalno, u svim vremenima i na svim prostorima, kao i normativni zaključci o sposobnostima za realizaciju ličnosti.
Prema tome, nije samo pol nešto prirodno, te utoliko nepromenljivo, već je to i identitet koji se gradi na pretpostavkama o datom polu. Prirodnost polne razlike uzimala se kao granica razvoja polnih identiteta koji na njoj počivaju. Istovremeno, prirodnost i u tom smislu nužnost i nepromenljivost polne razlike predstavlja pretpostavku za različita vrednovanja i hijerarhijski odnos između dva pola.
Tek se u XX veku, zaslugama feministkinja, o rodnom identitetu govori kao o nečemu što ne proizilazi iz prirode, nego o nečemu što je višestruko i na različite načine društveno uslovljeno. Pojam roda, shvaćen kao društvena, istorijska i politička konstrukcija, ostavlja otvoren prostor za promenu.
Jelisaveta Blagojević,
koordinatorka Centra za ženske studije
Evropski forum br. 7. Objavljeno kao dodatak nedeljnika Vreme br. 812 od 27. jula 2006. |
|